ISBN nedir?

ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası), bir kitabın belirli bir baskısını dünyada tek başına tanımlayan 13 haneli bir numaradır. Kitapçılar, dağıtımcılar ve kütüphaneler kitabınızı bu numarayla bulur.

Numara beş parçadan oluşur. Örneğin 978-975-17-3133-3 numarasında:

ParçaㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤAnlamı

978ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ ISBN'ye ayrılmış uluslararası ön ek

975ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ Ülke veya dil bölgesi (Türkiye)

17ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ Yayımcı numarası

3133 ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ Yayının sıra numarası

3ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ Kontrol hanesi

Türkiye'de ISBN'yi veren tek yetkili birim, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı ISBN Türkiye Ajansı'dır.

ISBN almak zorunlu mu, ücretli mi?

Zorunlu değildir, ama ISBN'si olmayan bir kitap pratikte satış ağına giremez. Kitapçıların ve online mağazaların sistemleri ISBN ile çalışır. Kitabınızı satmayı düşünüyorsanız ISBN almalısınız.

İyi haber: Türkiye'de ISBN ücretsizdir. Başvuru eksiksizse numara genellikle aynı gün, mesai saatleri içinde verilir.

Kimler başvurabilir?

İki yol var:

  • Kendi kitabını yayımlayan yazarlar doğrudan başvurabilir. e-Devlet şifrenizle sisteme girip kendinizi yayımcı olarak kaydedersiniz.

  • Yayınevleri, şirketler, dernekler ve kurumlar önce Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nden sertifika almak zorundadır. Sertifikanın "faaliyet alanı" kısmında mutlaka "yayınevi" yazmalıdır. Sertifika 4 yıl geçerlidir; süresi dolunca yenilenmezse ISBN başvurusu yapılamaz.

Adım adım ISBN başvurusu

  1. Sisteme girin. ekygm.gov.tr adresinden Yayın Standartları ve Derleme Bilgi Sistemi'ne e-Devlet şifrenizle giriş yapın. e-imza, mobil imza veya internet bankacılığı ile de girilebilir.

  2. Yayımcı kaydı oluşturun. Sistemde kayıtlı değilseniz "Yeni Yayımcı Başvurusu" yapın. Kurumsal başvuruda bu adımdan önce sertifikanızın hazır olması gerekir.

  3. ISBN Başvuru Formu'nu doldurun. Eser adı, yazar, çevirmen, sayfa sayısı, cilt türü ve tahmini basım tarihi gibi bilgileri eksiksiz girin.

  4. Numaranızı alın. Atanan numara "ISBN Almış Eserlerim" bölümünde görünür.

  5. Kitaba yerleştirin. ISBN, künye (telif) sayfasına ve arka kapağa, okunabilir puntoda ve matbaa baskısıyla basılmalıdır. Sonradan etiket veya damga ile eklemek sisteme aykırıdır.

Ne zaman yeni bir ISBN gerekir?

Her baskı için yeni numara gerekmez. Kitap birebir aynı yeniden basılıyorsa sistemdeki "Basım Sonrası İşlemler" bölümünden baskı sayısını ve tarihini girmeniz yeterlidir.

Ama şunlardan biri değişirse yeni ISBN almalısınız:

  • Metne ekleme, kısaltma veya gözden geçirme yapıldıysa

  • Eser adı veya alt başlık değiştiyse

  • Yayımcı, yazar ya da çevirmen değiştiyse

  • Dil değiştiyse

  • Cilt türü değiştiyse (karton kapak, sert kapak, dikişli, dikişsiz vb.)

  • Kitabın e-kitap sürümü çıkacaksa (basılı ve elektronik sürüm ayrı numara alır)

Bandrol nedir, ISBN'den farkı ne?

ISBN kitabın kimliğidir; bandrol ise kitabın yasal olarak çoğaltılıp satıldığını gösteren resmî etikettir. Satışa sunulan kitapların üzerinde bulunması gerekir ve korsan yayınla mücadelenin bir parçasıdır.

Bandrol başvurusu, ISBN aldıktan sonra Telif Hakları Genel Müdürlüğü ya da yayımcı meslek birliklerinin federasyonu YAYFED üzerinden yapılır. İstenen belgeler başvuranın kişi mi kurum mu olduğuna göre değişir; başvurudan önce güncel listeyi bu kurumların sitelerinden kontrol edin.

Kitap basıldıktan sonra: derleme yükümlülüğü

Çoğu yazarın atladığı adım budur. 6279 sayılı Derleme Kanunu'na göre basılan kitabın 6 nüshasını teslim etmeniz gerekir:

  • İstanbul'da yayın yapanlar: İstanbul Derleme Müdürlüğü'ne

  • Diğer illerde yayın yapanlar: bulundukları ilin İl Halk Kütüphanesi'ne

E-kitaplar ise Milli Kütüphane'nin elektronik yayın derleme sistemi (EYDeS) üzerinden derlenir.

ISBN aldıktan sonra kitabı basmaktan vazgeçerseniz, sistemden iptal talebi gönderin. Göndermezseniz, formda yazdığınız basım tarihinde kitap basılmış sayılır ve derleme yükümlülüğünüz doğar.

Sık sorulanlar

ISBN almak kitabımın telif hakkını korur mu?
Hayır. ISBN bir tanımlama numarasıdır, tescil değildir. Eser tescili Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün işidir. Yine de ISBN kayıtları anlaşmazlıklarda mahkemeye delil olarak sunulabilir.

Kitabımın kapak fotoğrafını sisteme yükleyebilir miyim?
Evet. Kitap basıldıktan sonra "Basım sonrası işlemler" bölümünden kapak fotoğrafını yükleyebilirsiniz. Fotoğraf, Milli Kütüphane ve halk kütüphanesi kataloglarında kitabınızla birlikte görünür.

Başvuru ne kadar sürer?
Bilgiler eksiksizse aynı gün içinde numara atanır. Kurumsal başvuruda sertifika süreci bundan daha uzun sürebilir; bunu takviminize ekleyin.

Bu süreçte size nasıl yardım ediyoruz?

Koçoğlu Design olarak dizgisini yaptığımız kitaplarda künye sayfasını hazırlıyor, ISBN başvurusu için gereken bilgileri (sayfa sayısı, ebat, cilt türü) sizinle birlikte tamamlıyor ve ISBN'yi barkoduyla birlikte künyeye ve arka kapağa yerleştiriyoruz. Böylece matbaaya giden dosyada eksik kalmaz.

Kitabınız baskıya hazırlanıyor mu? Ücretsiz fiyat hesaplayın ya da dosyanızın bir örneğini gönderin.

Kaynak: ISBN Türkiye Ajansı bilgilendirme broşürü, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. Başvuru adımları zamanla değişebilir; başvurmadan önce ekygm.gov.tr adresinden güncel durumu kontrol edin.